Okumak Nasıl Bir Şeydir?

Öncelikle öğreticidir. Ondan da önce haber vericidir. O okuduğunuz şey hakkında bir haber ulaşmıştır artık size kitap vesilesiyle. Haberin taşıdığı şeyi öğrenmiş olursunuz sonra. Kitap size birşey öğretmiş olduktan sonra da haber vericiliğini sürdürür. Böylece haberdar olduğunuz ikinci şey birilerinin bu öğrendiğiniz şeyi biliyor olduğudur. Yani kimin ne bildiğini haber almışsınızdır artık. “Kitap okumak” eyleminden bahsediyoruz. Bizatihi kitaptan değil, kitap okumaktan. Bizatihi kitaptan bahsetsek başka konulara değinmek gerekecektir ki bunlar bahs-i diğer oluyorlar.

Tekrar edersek, kitap okumak önce mazrufundan haber verir. Sonra muhtevasını öğretir. Biraz sonra o muhtevanın birilerinin (kimlerin) malumu olduğunu haber almış durumdasınızdır. Aslında çevrenizi gözlemek ve bir konuşanı dinlemek de böyledir.

Okumak, gözlemek, dinlemek. Bunlar, bir mazruftan haberdar eder bizi mazrufu öğretir ve malumun sahibini bildirir. Üçü de denktir bu bakımlardan. Ancak böylece edindiğimiz şeyin okuyucusu, gözleyicisi veya dinleyicisi bulunmak denk olmaktan daha çok farklıdırlar birbirlerinden. Son ikisi, o fiili işleyeni, o fiilin vasıl kıldığı şeyle ilgili mesaisine başkalarını da kattığında aynı fiili işlemekten çıkarırken, birincisi o fiilde devam ettirir. Yani okuduğumuz şeyi başkalarına da okuyabiliriz. Okuduğumuz şeyin okuyucusu olmaya devam ediyoruzdur hâlâ, başkalarına aktarırken de. Fakat gözlediğimiz şeyin gözleyicisi kalarak başkalarına aktarımda bulunamayız. Dinlediğimiz şeyin dinleyicisi kalarak yapamadığımız da olduğu gibi. İşe başkalarını kattığımızda gözlediğimiz yahut dinlediğimiz şeyin okuyuculuğunu yapıyoruzdur artık, gözleyiciliğini yahut dinleyiciliğini değil. İşte okuyucu olmak nasıl bir şeyse bu bakımdan mühim bir şeydir. Keza okunuşuna başkalarını kattığımız şeyi başkalarına okuyor bulunmaya devam etmemiz halinden hâlâ gözlemleyebiliyor ve dinleyebiliyoruzdur. Çünkü birşeyi başkalarına anlatmak/duyurmak onun okuyuculuğunu yapmak demektir.

Peki okuyucusu durumuna geçtiğimiz şey sadece mazruf mudur? Belki ve hatta o mazrufu zarfa koyanı da okuyoruzdur etrafımıza artık. Yani telifle beraber müellifi de okuyucu durumdayızdır. Bu kimi zaman onu ifşa etmek kimi zaman onu ilan etmek kimi zaman ona davet etmek suretinde seyredebilir. Çünkü onun reddedilmesine meyilli insanlara, okuyuculuk yapıyor olabileceğimiz gibi reddedişimizin okuyucusu olabiliriz. Yada çünkü haberdar olunmaya değer sayacak insanlara okuyuculuk yapıyor olabileceğimiz gibi haberi paylaşılmaya değer biçişimizin okuyuculuğunu yapıyoruzdur. Ve yahut çünkü katılmaya değer görecek olanlara okuyuculuk yapıyor iken belki, belki de katılmaya değer görüyor bulunuşumuzun okuyuculuğu içindeyizdir.

İfşa, ilan yahut davet suretinde okuyuculuğunu yapabilmek için bir tarafta o şey diğer tarafta da biz varken tebarüz eden mualakanın ayan olması lazımdır. Yanlış, eksik veya mahut saydığımız bir içerik yahut hayret uyandıracak bir içerik veyahut paylaşılmaya değer bir içerik zikrettiğimiz ilişkinin sebebi olacaktır. Bu sebebin üzerimizde tecellisi için de bizim zarfımız belirleyicidir. Yani biz o içeriği bahsettiğimiz muhtemel ilişkiye sebep edebilecek bir malumata sahip olmalıyız ki ifşa, ilan yahut davet edebilelim.

İşte bu halde anlamışızdır veya dahil ya muarız yahut seyredeni oluruz. Seyredeni olmak bir yana dahil yahut muarız sayabiliyorsak kendimizi o mazrufun sahibine artık onu tefsir veya tevil ediyoruzdur. Bu da telif çeşitlerinden biri sayıldığı için şunu rahatlıkla, yerinde ve açıklıkla söyleyebiliriz: Okuyucu, okuduğu şeyin sahibinin müfessiridir ve aksi halde hiçbir şeyidir, aynı zamanda okunan şey için de öyledir.

 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s